Գրականություն

Ինչպես ես հասկանում սարոյանական հետևյալ միտքը. «Ազատ դառնալը մեր ժամանակի պարտադրանքն է. ազատ ամենայն կեղծ ու անօգուտ բաներից, որքան էլ դրանք խոր արմատներ գցած լինեն մարդու էության մեջ»:

“Ազատ դառնալը մեր ժամանակի պարտադրանքն է.” այս մտքով Սարոյանը ուզում է ասել , որ մեր ժամանակներում ազատությունը հասարակական նորմ է:

Սարոյանի մտքի երկրորդ մասը ՝ “ազատ ամենայն կեղծ ու անօգուտ բաներից, որքան էլ դրանք խոր արմատներ գցած լինեն մարդու էության մեջ” , ասում է , որ մարդկանց կողմից ստեղծված կանոնները, օրենքները , պարտադրանքները , ավանդական կարծրատիպերը և այլն, խանգառում են մարդկանց իրենց կյանքը վայելել:

Tener

Tener hambre – սոված լինել
tener sed – ծառավ լինել
tener frio – մրսել
tener calor – մրսել, ջերմություն ունենալ
tener sueño – քունը տանել
tener miedo – վախենալ
tener rason – ճիշտ լինել
tener suerte – բախտավոր լինել
tener años – տարեկան
tener cuidado – զգուշանալ
tener prisa – շտապել
tener dolor de – ցավալ
(no) tener ganas de – հավես (չ)ունենալ
tener verguensa – ամաչել
tener gripe – գրիպ լինել
tener fierbe – հիվանդ, մրսած լինել, ջերմություն ունենալ

Espanol

-ar-

Cantar (երգել)
Yo canto
Tu cantas
El/ella/usted canta
Nosotros cantamos
Vosotros cantais
Ellos/ellas/ustedes cantan

2. Llamar (զանգել)
Yo llamo
Tu llamas
El/ella/usted llama
Nosotros llamamos
Vosotros llamais
Ellos/ellas/ustedes llaman

3. Relatar (պատմել)
Yo relato
Tu relatas
El/ella/usted relata
Nosotros relatamos
Vosotros relatais
Ellos/ellas/ustedes relatan

4. Trabajar (աշխատել)
Yo trabajo
Tu trabajasEl/ella/usted trabaja
Nosotros trabajamos
Vosotros trabajais
Ellos/ellas/ustedes trabajan

4. Buscar (փնտրել)
Yo busco
Tu buscas
El/ella/usted busca
Nosotros buscamos
Vosotros buscais
Ellos/ellas/ustedes buscan

5. Borrar (ջնջել)
Yo borro
Tu borras
El/ella/usted borra
Nosotros borramos
Vosotros borrais
Ellos/ellas/ustedes borran

6. Cortar (կտրել)
Yo corto
Tu cortas
El/ella/usted corta
Nosotros cortamos
Vosotros cortais
Ellos/ellas/ustedes cortan

7. Usar (օգտագործել)
Yo uso
Tu usas
El/ella/usted usa
Nosotros usamos
Vosotros usais
Ellos/ellas/ustedes usan

8. Contestar (պատասխանել)
Yo contesto
Tu contestas
El/ella/usted contesta
Nosotros contestamos
Vosotros contestais
Ellos/ellas/ustedes contestan

9. Bajar (իջնել)
Yo bajo
Tu bajas
El/ella/usted baja
Nosotros bajamos
Vosotros bajais
Ellos/ellas/ustedes bajan

10. Preparar (պատրաստել)
Yo preparo
Tu preparas
El/ella/usted prepara
Nosotros preparamos
Vosotros preparais
Ellos/ellas/ustedes preparan

11. Comprar (գնել)
Yo compro
Tu compras
El/ella/usted compra
Nosotros compramos
Vosotros comprais
Ellos/ellas/ustedes compran

12. Entrar (մտնել)
Yo entro
Tu entras
El/ella/usted entra
Nosotros entramos
Vosotros entrais
Ellos/ellas/ustedes entran

13. Invitar (հրավիրել)
Yo invito
Tu invitas
El/ella/usted invita
Nosotros invitamos
Vosotros invitais
Ellos/ellas/ustedes invitan

14. Evitar (խուսափոլ)
Yo evito
Tu evitas
El/ella/usted evita
Nosotros evitamos
Vosotros evitais
Ellos/ellas/ustedes evitan

15. Ayudar (օգնել)
Yo ayudo
Tu ayudas
El/ella/usted ayuda
Nosotros ayudamos
Vosotros ayudais
Ellos/ellas/ustedes ayudan





Ejercicios

Hoy Luis y María comen (comer) con nosotros.
¿Desde cuando cantas (cantar/tú) en el coro.
(patinar/nosotros) Nosotros patinamos en el parque.
Estos niños tosen (toser) continuamente.
Mañana vengo (venir/yo) a buscarte.
(tener/yo) Yo tengo que hacer la compra.
Esta mañana acabamos (acabar/nosotros) el trabajo.
1.- Juan ____habla___ (HABLAR) muy deprisa.

2.- Nosotros _____esperamos____ (ESPERAR) el autobús.

3.- Usted _____fuma___ (FUMAR) mucho.

4.- Ellos ____practican____ (PRACTICAR) la lección.

5.- Ella _____contesta___ (CONTESTAR) la carta.

6.- Vosotros _____estudiais_____ (ESTUDIAR) la lección.

7.- Yo ___escucho___ (ESCUCHAR) la radio.

8.- El profesor _____explica____ (EXPLICAR) la lección.

9.- Tú _____preguntas____ (PREGUNTAR) mucho.

10.- Ustedes _____hablan____ (HABLAR) muy bien español.

11.- María ____compra____ (COMPRAR) el periódico.

2.- Ahora vamos a hacer lo mismo con estos verbos que terminan en -ER:

1.- Él _____ve____ (VER) la televisión.

2.- Usted _____bebe____ (BEBER) mucho.

3.- Ellos _____venden____ (VENDER) su casa.

4.- Ellas no _____comprenden____ (COMPRENDER) la pregunta.

5.- Vosotros ____aprendeis___ (APRENDER) las palabras.

6.- Ustedes ____tienen___ (TENER) muchos problemas.

7.- Yo no ___se___ (SABER) mi dirección.

8.- La camarera ____pone___ (PONER) la mesa.

9.- Vosotros ______haceis_______ (HACER) los ejercicios.

10- Ella _____pierde____ (PERDER) siempre el autobús.

11.- Yo no ____puedo____ (PODER) ir al cine hoy.

12.- Nosotros ______queremos_____ (QUERER) vender nuestro apartamento.

— Terminamos este tipo de ejercicios con los verbos que terminan en -IR:

1.- El tren ____sale____ (SALIR) a las 8 en punto.

2.- Paco _____recibe_____ (RECIBIR) muchas cartas.

3.- Los bancos _____abren____ (ABRIR) a las 8:30 h.

4.- Ella ____viene___ (VENIR) mañana por la tarde.

5.- Usted ___vive___ (VIVIR) en una calle muy tranquila.

6.- Hoy nosotros ____vamos___ (IR) con José al teatro.

7.- Ellos siempre _____dicen____ (DECIR) la verdad.

8.- Yo ____oigo___ (OÍR) todos los días la radio.

Test de nivel A 1

1.Complete la frase con ser,estar,tener ,comer.

• Nosotros ______________somos______ rusos.

• Mi hermana _____________tiene_______ 22 años.

• Laura ___es__ bonita e interesante.

• Mis padres ______________estan______ ahora en París.

• Mis amigas ____________son________ estudiantes.

• Yo _____________como_______ mucho.

2.Poner la preposicion adecuada.

1. Este es ________para_______ ti.

2. Voy a hacer los deberes _______________ del español.

3. Son las once _______de________ la mañana.

4. El libro esta’ _____sobre______ la mesa.

3.Diga lo contrario.

1. Mi madre tiene el pelo corto./largo

2. Mis padres son bastante altos/bajos.

3. La silla esta libre/ocupada

4. Ella tiene una casa nueva./vieja

5. Carmen es delgada./gorda

6. La comida es buena./mala

7. El vino es barato./caro

8. Las casas son grandes./pequeñas

4.Forme el plural/singular

1. Mi coche es rojo.

Mis coches son rojos.

2. La piscina es grande.

Las piscinas son grandes.

3. El restaurante es muy bueno y barato.

Los restaurantes son muy buenos y baratos

4. Los tomates son muy ricos.

El tomate es muy rico

5. Las casas son modernas.

La casa es moderna

6. El tabaco es malo.

Los tabacos son malos

7. Las peliculas son muy interesantes.

La película es muy interesante

5.Traducir.

1. Ժամը քանի՞սն է։

¿Que hora es?

2. Այս գիրքը Նարեկի գիրքն ։

Este libro es de Narek.

3. Ես 15 տարեկան եմ։

Yo tengo quince años

4. Մեր տունը շատ գեղեցիկ է և հարմարավետ:

Nuestra casa es muy bonita y cómoda

5. Ամառը իմ սիրած եղանակն է:

El verano es mi temporada favorita

Պատում – հաշվետվություն 2019-2020թթ ուսումնական տարի

2019թ. ես վերադարձա Մխիթար Սեբաստացի կրթահամալիր: Սկզբում դժվար էր հարմարվել մեդիա միջավայրում աշխտալու անհրաժեշտությանը: Իսկ երբ արդեն գրեթե հարմարվել էի, սկսվեց հեռավար ուսուցումը:

Ուսումնական տարվա ընթացքում կատարել եմ հետևյալ աշխատանքները.

  1. Կատարել եմ դասարանային աշխատանքներ, որոնք կարող եք գտնել ստորև հղումներով.
  2. Տարբեր թեմաների մասին մտքեր եմ շարադրել, այդ թվում՝ մանկավարժության և մայրության մասին. https://wordpress.com/block-editor/post/hrayrbadalyan.home.blog?jetpack-copy=56, անկախության մասին՝ https://wordpress.com/block-editor/post/hrayrbadalyan.home.blog/105
  3. Մասնակցել եմ տարբեր նախագծերի, այդ թվում՝ Զարմանալի աշունը https://wordpress.com/block-editor/post/hrayrbadalyan.home.blog/212, Սեբաստացու օրերի շրջանակում գրել եմ կրթահամալիրի մասին՝ https://wordpress.com/block-editor/post/hrayrbadalyan.home.blog/168, Մխիթարյան միաբանության խորհրդանիշների մասին՝ https://wordpress.com/block-editor/post/hrayrbadalyan.home.blog/177, Մխիթար Սեբաստացու մասին՝ https://hrayrbadalyan.home.blog/2019/11/13/%d5%b4%d5%ad%d5%ab%d5%a9%d5%a1%d6%80-%d5%bd%d5%a5%d5%a2%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%a1%d6%81%d5%ab%d5%b6/:
  4. “Գրականություն” առարկայի շրջանակներում ծանոթացել եմ Թումանյանի, Տերյանի, Չարենցի կյանքին ու ստեղծագործությանը, կարդացել մի շարք ստեղծագործություններ՝ աշխատանքներս ամփոփելով հետևյալ հրապարակումներում.
  5. Իրականացրել եմ անհատական ծրագիր Համբարձման տոնի և սուրբ Սարգսի վերաբերյալ: Այս թեմանրն ընտրել եմ, որպեսզի աշխատեմ տատիկիս հետ: Նա ազգագրագետ է և հեղինակել է հայկական ազգային տոների մասին 2 գիրք: Նախագծերի շրջանակում նա ինձ ոչ միայն պատմել է տոների մասին,այլև միասին պատրաստել ենք տոնական ուտեստը:
  6. Հեռավար ուսուցման ընթացքում, որպես անհատական աշխատանքի մաս, դիտել կամ վերադիտել եմ բազում ֆիլմեր այդ թվում՝ իմ սիրելի “Կարիբյան ծովահեններ”-ը : Այնուհետև կարդացել եմ ֆիլմի մասին անգլալեզու ակնարկներ, որոնցից 2ը թարգմանել եմ հայերեն, որպեսզի անգլերեն չիմացող մարդկանց համար հասանելի լինի: Ակնարկի թարգմանությունը կարող եք գտնել այստեղ՝ https://wordpress.com/block-editor/post/hrayrbadalyan.home.blog/288:
  7. Ինքնուրույն ընթերցանության շրջանակներում կարդացել եմ Հրանտ Մաթևոսյանի “Պատիժ”-ը:

Ինչպես է փոխվում աշխարհը առանց մարդու միջամտության

Ներկայացրեք տասը օրինակ, թե ինչ փոփոխություններ կան երկրագնդի մարդկանց մեկուսացման պայմաններում:  Նախընտրելի է, որ օրինակները լինեն աշխարհի տարբեր հատվածներից: 

1.Չինաստանում փետրվարից նվազել է ածխաթթու գազի քանակությունը՝ 25%-ով:

2.Իտալիայի Վենետիկի քաղաքի ջրանցքներում ջուրը դարձել է թափանցիկ, որը ասում են պայմանավորված է երթևեկության բացակայությունից:

3. Եվրոպական տիեզերական գործակալությունը հայտնում է, որ Իտալիայում  նվազել է օդի աղտոտվածությունը զանգվածային կարանտինի մտցնելուց հետո: Ազոտի երկօքսիդի արտանետումները նվազել են: Դա հատկապես նկատելի է Իտալիայի հյուսիսում: Երկիրը հիմա շատ հանգիստ է, փողոցները հագեցած չեն զբոսաշրջիկներով, խցանումներ չկան: Բնությունն աստիճանաբար վերականգնվում է:

4.  Բեռլին են եկել հազվադեպ հանդիպող թռչուններ:

5. Շատ խոշոր քաղաքներում ճանապարհներին մեքենաների քանակը նվազել է, խոշոր ձեռնարկությունների աշխատանքը ժամանակավորապես դադարեցվել է, և փակվել է օդային երթևեկությունը:

6. Ճանապարհային երթևեկությունը Մեծ Բրիտանիայում ընկել է ավելի քան 70% -ով:

7. Մեկուսացումը ազդել է հանածո վառելիքի արդյունաբերությանը: Օդային ճանապարհների և ինքնաթիռների ավելի քիչ վարորդների դեպքում նավթի գինը նախորդ տարվա համեմատ նվազել է գրեթե երկու երրորդով:

8. Նավթի և ածխաթթու գազի արտանետումների նվազումը, լավ է կլիմայի համար քանի որ նավթ և ածխաթթու գազը ջեռուցում են մոլորակը և խաթարում եղանակային համակարգերը:

9. Օդային երթևեկությունը որոշ չափով դադարեցրել է գործունեությունը, որ դրական ազդեցություն ունի բնության վրա:

10. ԲԵնզինի պահանջարկի նվազման պատճառով նավթարդյունաբերությունը նվազել է ,որն ել նպաստում է բնությանը:

Տեղեկությունները վերցվել են տարբեր աղբյուրներից:

Հողօգտագործում

1.Ի՞նչ դեր ու նշանակություն ունի հողը բնության մեջ և մարդու կյանքում:

Հողը Երկրակեղևի՝ բերրիությամբ օժտված մակերեսի փխրուն շերտն է, որն առաջացել է լեռնային ապարներից՝ ֆիզիկական, քիմիական և կենսաբանական համատեղ գործունեության հետևանքով: Հողը կապ է հանդիսանում կենդանի օրգանիզմների ու անկենդան բնության միջև: Հողը այն միջավայրն է, որում փոխազդում են կենսոլորտի տարրերի մեծ մասը, ջուրը, օդը և կենդանի օրգանիզմները:Մակերեսային շերտը բնակեցված է կենդանիներով, մանրէներով, բույսերի բազմաթիվ տեսակներով և դրանց մնացորդներով, որոնք կազմում են հումուսի հիմքը: Հումուսը կայուն օրգանական նյութ է, որը պահպանվում է քայքայման գործընթացներից հետո: Հողը կազմող տարրերը կարող են գտնվել երեք ֆիզիկական վիճակներում՝ պինդ, հեղուկ, գազային: Պինդ վիճակում գերակշռում են հանքային գոյացություններըև օրգանական նյութերը, որոնց թվին է միանում նաև հումուսը: Հողի հեղուկ վիճակը՝ հողային լուծույթը, կազմում է ջուրը իր մեջ լուծված հանքային միացություններով, ինչպես նաև՝ գազերով: Ջրից զուրկ հողային տարածքներում գոյանում է <<հողային օդը>>, որն իր մեջ ներառում է զանազան գազեր:Հողում բնակվում են բազմաթիվ կենդանի օրգանիզմներ՝ բակտերիաներ, ջրիմուռներ, սնկեր, միաբջիջ կենդանիներ, որդեր,հոդվածոտանիներ ու մանր կաթնասուններ:

Հատկապես նկատելի է հողի՝ որպես սանիտարական պաշտպանիչ շերտի նշանակությունը: Այն հանդես է գալիս որպես հզոր բակտերիալ ֆիլտր ջրային լուծույթների մաքրման համար և օժտված է քիմիական միացությունները կապելու մեծ ունակությամբ: Հողի մաքրող դերը հիմնականում կախված է նրա ֆիզիկական ու քիմիական հատկություններից:

Հողը բարդ բնական համակարգ է, որտեղ կենդանի օրգանիզմների և այլ գործոնների ազդեցությամբ տեղի է ունենում բարդ օրգանական միացությունների առաջացում և քայքայում: Հանքային նյութերը բույսերի միջոցով կլանվում են հողից, մտնում են նրանց օրգանական միացությունների, ապա՝ բուսակեր օրգանիզմների օրգանական նյութերի, իսկ հետո՝ միջատակեր և գիշատիչ կենդանիների կազմի մեջ: Բույսերի և կենդանիների մահից հետո օրգանական նյութերն անցնում են հողի մեջ: Հողային  մանրէները քայքայում են այդ օրգանական միացությունները, որոնք էլ բազմաթիվ բարդ և բազմաստիճան ռեակցիաների արդյունքում  վերածվում են բույսերի համար մատչելինյութերի:

Էներգիայի 88%-ը, որը մարդն ստանում է սննդից, հողի օրգանական նյութերն են, իսկ մնացած  10%-ը  ստանում են անտառներից, դաշտերից, արոտավայրերից և միայն 2%-ը՝ Համաշխարհային օվկիանոսից:

Հողը, ի տարբերություն մյուս բոլոր արտադրամիջոցների, ճիշտ օգտագործելու դեպքում չի սպառվում, այլ ընդհակառակը՝ անընդհատ բարելավվում է, տարիների ընթացքում բարձրացնելով բերրիությունը:

2.Ձեր կարծիքով ինչու՞ են հողն անվանում տվյալ էկոհամակարգի հայելին:

Իմ կարծիքով հողը անվանվում է տվյալ էկոհամակարգի հայելի, քանի որ ի վերջո բոլոր վնասակար և օգտակար նյութերը ի վերջո անցնում են հողի բաղադրության մեջ։

3.Ի՞նչպես է ազդում աղտոտված հողը ամբողջ էկոհամակարգի վրա:

Օդի և ջրի նման հողը ևս ենթակա է աղտոտման: Հիմնական աղտոտման աղբյուրներից մեկը մթնոլորտն է: Մթնոլորտի վնասակար խառնուրդներըիջնելով հողի մակերեսին, թափանցում են գրունտային ջրերի մեջ, իսկ դրանց մի մասն էլ փոշու տեսքով վերադառնում է մթնոլորտ:Նաև աղտոտման աղբյուրներն են մետաղաձուլական գործարանների, նավթարդյունաբերական և արդյունաբերական այլ ձեռնարկությունների թափոնները: Նման աղտոտումները տարածվում են հսկայական տարածությունների վրա և նկատվում են երկրագնդի ամենահեռավոր վայրերում: Ընդ որում հողի մակերեսային բերրի շերտում կարող են կուտակվել մանգանի, քրոմի, պղնձի, կոբալտի, նիկելի և կապարի վտանգավոր միացություններ, ինչը 20 – 50%-ով իջեցնում է գյուղատնտեսական մշակաբույսերի առատությունը:20-րդ դարի երկրորդ կեսից առաջացավ ռադիոակտիվ տարրերով հողի աղտոտման վտանգը: Ռադիոակտիվ նյութերը ատոմային պայթյուններից հետո թափանցում են  հողի մեջ և կուտակվում այնտեղ տեղումների արդյունքում: Տեղ-տեղ հողը կարող է աղտոտվել ատոմային էլեկտրակայանների և այլ ձեռնարկությունների թափոնների ռադիոակտիվ տարրերով:Պեստիցիդները քիմիական միացությունների խմբեր են, որոնք կիրառվում են անցանկալի և վնասկար օրգանիզմները ոչնչացնելու կամ դրանց թվաքանակը կրճատելու համար: Այս քիմիկատներից ոչ մեկը օժտված չէ բացարձակ ընտրողականությամբ այն օրգանիզմի նկատմամբ, որի դեմ կիր

առվում է: Այդ բոլոր միացությունները վնաս են բոլոր օրգանիզմների և, ընդհանրապես, կենսոլորտի համար:

4.Ի՞նչպես ճիշտ օգտագործել ու պահպանել հողը:

Հողերի պահպանման գլխավոր ուղղությունը էրոզիայի դեմ պայքարն է: Էրոզիայի դեմ պայքարը բազմաբնույթ միջոցառումների համալիր է, որի նպատակն է պաշտպանել հողի վերին` առավել բերրի շերտը տեղատարումից, վերականգնել և բարելավվել հողատարածությունները: Հակաէրոզիոն և բարելավման միջոցառումների շարքում առանձնանում են հետևյալ առավել կարևորները.

Առաջավոր ագրոտեխնիկան

Հողաբարելավումը

Հողերի վերականգնումը

Պայքար հողերի աղտոտման դեմ

Առաջավոր ագրոտեխնիկան հատուկ նշանակություն է տալիս հողի մշակմանը, որի ընթացքում ոչ միայն բացառվում է դրա քայքայումն ու տեղատարումը, այլև բարելավում է հողի վերին շերտի կառուցվածքը, ինչի արդյունքում հողը դառնում է ավելի բերրի: Լավ արդյունքի օրինակ է, թեք լանջերի հերկումը վերից վարի փոխարեն լայնակի դրվածքով: Լայնակի վարուցանքի դեպքում դանդաղում է ջրի հոսքը, հետևաբար և նվազում հողի էրոզիան:

Տեղեկության աղբյուրը՝ http://emanuelagjoyan.blogspot.com/2014/05/blog-post_3593.html:

Թափոնների հիմնախնդիր

1.Ներկայացնել թափոնների հիմնախնդրի էությունը:

Թափոնները լինում են պինդ, հեղուկ և գազային: Հեղուկ և գազային թափոններին անվանում են արտահոսք կամ արտանետում, իսկ պինդ թափոններին`  աղբ: Պինդ թափոնները լինում են կենսաքայքայվող (խոհանոցային մնացորդներ, գոմաղբ, թղթի և սննդի մշակման գործարանների թափոններ) և ոչ կեսաքայքայվող, ինչպիսիք են մետաղները, ապակին, պոլիեթիլենը, ռետինը և այլ նյութեր: Հեղուկ և գազային թափոններն առաջանում են քիմիական արդյունաբերության ժամանակ (նավթի վերամշակում, խոշոր քիմքական գործարանների գործունեություն և այլն): Կենցաղային թափոններն առաջանում են մարդու ամենօրյա գործունեության հետևանքով (ուտելիքի մնացորդներ, մեկանգամյա օգտագործման իրեր, պոլիէթիլենային տոպրակներ, ջուր և այլն): Արդյունաբերական թափոններն առաջանում են արդյունաբերական տարբեր ճյուղերի գործունեության հետևանքով: Դրանք անպետք ու չօգտագործվող իրեր են, որոնք ժամանակի ընթացքում հավաքվում են ինչոր տեղ և վերածվում են աղբի կամ թափոնների հսկայական սարերի: Աղբի քանակը տարեցտարի աճում է:

2.Նկարագրել թափոնների առաջացման հիմնական  պատճառները:

Դրա պատճառներից են` երկրագնդի բնակչության աճը, միանգամյան օգտագործման ապրանքների մեծ քանակությունը, օգտագործվող ապանքատեսակների բազմազանության աճը, մարդկանց կենսամակարդակի բարձրացումը և գիտության ու տեխնիկայի նորանոր նվաճումները:

3.Նկարգրել այդ թափոնների հետևանքով առացաջացած էկոլոգիան խնդիրներն ու կապը այլ էկոլոգիական խնդիրների հետ:

ՀՀ-ում գործում են մետաղական հանքանյութի բազմաթիվ հանքեր, որոնք հանքանյութը արտահանում են բաց և փակ եղանակներով: Բաց արտահանման ժամանակ առաջանում է փոշի, որը հագեցած է ծանր մետաղներով: Հանքանյութից մետաղը կորզելուց հետո հեղյուսը լցվում է պոչամբար: ՀՀ-ում կա 25 պոչամբար, որոնք իրենցից ներկայացնում են մեծ վտանգ մարդկանց և շրջակա միջավարի համար: Այդ վտանգը չեզոքացնելու համար անհրաժեշտ է թափոնները վերամշակել, որը չի իրականացվում..: Օդը բավականինմեծ քանակությամբ աղտոտում են մետալուրգիական գործարանները (Ախթալայի ԼՀԿ, Քաջարանի ԼՀԿ) մթնոլորտ արտանետելով մեծ քանակությամբ ծծումբ և ծանր մետաղներ:

4.Ներկայացնել թափոնների նվազմանը ուղղված աշխատանքների հիմնական ուղղությունները:

Թափոններ քանակի նվազացման պայքարի լավագույն միջոցներից են թափոնների քանակի նվազեցումն ու թափոնների կրկնակի օգտագործումը: Թափոնների քանակի մեծ մասը կարելի է օգտագործել որպես օգտակար պաշար: Շատ հաճախ պաշարները դիտարկվում և օգտագործվում են միակողմանի` օգտակարից անօգտակար: Մինչդեռ անհրաժեշտ է բոլոր պաշարների համար գտնել սպառիչ կիրառություն, կատարելագործել սարքավորումները: Թափոնների նվազեցման հիմնահարցում մեծ դերակատարում ունեն ճարտարագետները, որոնք պետք է կատարելագործեն բոլոր սարքերն ու տեխնոլոգիաները հնարավորին չափ անթափոն արտադրություններ ստեղծելու համար, իսկ եթե հնարավոր չէ, պետք է մտածեն` ինչպես վերօգտագործեն այդ թափոնները: Թափոնների հիմնախնդրի լուծման լավագույն միջողներից մեկը դրանց վերամշակումն է: Կարելի է կոշտ թափոնների վերամշակումից ստանալ կոմպոստ, որը արժեքավոր օրգանական պարարտանյութ է, իսկ ոչ կենսաքայքայվող թափոնները վերօգտագործել:

5.Բերել հաջողված օրինականեր:

ՀՀ-ում ամենաշատ արդյունահանվող մետաղները` պղինձն ու մոլիբդենը հանդիպում են բազմամետաղային հանքերում, որտեղ բացի վերոհիշյալ մետաղներից, հանդիպում են նաև շուրջ երկու տասնյակ այլ մետաղներ ու տարբեր օգտակար հանածոներ: Բազմամետաղային հանքից օգտագործվում են միայն պղինձն ու մոլիբդենը, մնացածը` արտանետվում են որպես թափոն: Տեխնոլոգիաների զարգացման և ներդրումների ավելացման պարագայում մնացած օգտակար հանածոները ևս կարելի է օգտագործել:

Չհագեցած միացությունների հալոգենացումը ցածր ջերմաստիճանում պրոտոնազուրկ երկբևեռ լուծիչներում իրականացնելիս նպաստում է քլորոպրենի արտադրական թափոնի կրճատմանը:

Տեղեկությունները վերցված են տարբեր համացանցային աղբյուրներից, այդ թվում ՝ http://emanuelagjoyan.blogspot.com/2014/05/blog-post_3593.html:

Ի՞նչ դեր ունեն կենսաբանական ռեսուրսները մարտի 16-20

Կենդանական ռեսուրսների պահպանման ու վերականգնման գլխավոր ուղղություններն են.

  1. Կենդանիների համար միջավայր ծառայող ջրային և բուսական ռեսուրսների պահպանում և վերականգնում  
  2. Որսի կարգավորում
  3.  Կենսատեխնիկական միջոցառումների կիրառում  
  4.  Կլիմայավարժեցում և վերաբնակեցում        
  5. Ձկների ձվադրման և միգրացիայի ուղիների պահպանում
  6. Արժեքվոր ձկնատեսակների մրցակիցների ոչնչացում
  7. Աքվակուլտուրայի զարգացում
  8. Հատուկ պահպանվող տարածքներ ստեղծում: Կենդանական ռեսուրսների պահպանման և ռացիոնալ օգտագործման միջոցառումները շատ առանձնահատուկ են: Այդ միջոցառումների համակարգում գլխավորը կենդանիների որսի կարգավորումն է: Դա նշանակում է, որ որսը պետք է կատարվի հատուկ կանոնակարգով, որոշակի ժամկետներում որոշակի քանակով, իսկ առանձին դեպքերում պետք է ընդհանրապես արգելվի:Որսի կարգավորումից բացի, կարևոր նշանակություն ունի որսահանդակների պահպանումը, այսինքն՝ այն վայրերի, որտեղ կենդանիների գոյության բնական պայմանները նպաստավոր են:Մարդու տնտեսական գործունեության հետևանքով վատթարանում են կենդանիների բնակատեղերի պայմանները: Ճահիճները չորանում են, գետերն ու լճերը ծանծաղում են և աղտոտվում տարբեր թունավոր նյութերով: Այս բոլորը բացասաբար է ազդում ջրլող թռչունների և ջրում բնակվող կենդանիների վրա: Այսպիսի դեպքերում դրական արդյունք է տալիս արհեստական ջրավազանների ստեղծումը չվող թռչունների բնադրման և ընդհանրապես կենդանիների բնակության համար: Մի շարք երկրների փորձը ցույց է տալիս, որ նման տիպի միջոցառումների շնորհիվ հնարավոր է դառնում ոչ միայն կանխել որսի թռչունների և կենդանիների թվաքանակի նվազումը, այլ նույնիսկ վերականգնել դրանց պաշարները:Կենդանիների պահպանման և ռացիոնալ օգտագործման համար կարևոր նշանակություն ունեն կենսատեխնիկական միջոցառումները: Հատկապես լավ արդյունք են տալիս սմբակավորների համար կերաբույսերի ցանքը, ջրում բնակվող կենդանիների համար՝ ջրային բույսերի, առափնյա ճահճային բույսերի ու թփուտների ցանքը, ձմռանը կենդանիների կերակրումը և այլն:Մեծ է կենդանիների կլիմայավարժեցման և վերաբնակեցման դերը: Բազմաթիվ կենդանատեսակներ աշխարհի մի շրջանից ներմուծվել են այլ շրջաններ, հարմարվել են նոր բնակլիմայական պայմաններին, բազմացել և ներկայումս արդյունագործական նշանակություն են ձեռք բերել:Վերաբնակեցման շնորհիվ հնարավոր եղավ վերականգնել ոչնչացման եզրին հասած մի շարք կենդանիների քանակը(սամույր, կուղբ, ծովակատու, սայգակ), իսկ որոշ կենդանիներ փրկել իսպառ ոչնչացումից (զուբր, ուսուրական վագր, սպիտակ արջ):Կենդանիների պահպանության միջոցառումների շարքում յուրահատուկ տեղ են գրավում ձկների պահպանումը և վերարտադրության կազմակերպումը: Կարգավորվում են որսի քանակը և ժամկետները, հատուկ պահպանության տակ են վերցվում ձկների ձվադրման վայրերը և միգրացիայի ուղիները:Վերջին ժամանակները համաշխարհային ձկնաբուծության բնագավառում արագ թափով աճում է աքվակուլտուրայի դերը: Դա ջրային անասնապահություն է, երբ ջրային պայմաններում կատարվում են կենդանիների ընտելացում: Ներկայումս աքվակուլտուրայի համաշխարհային տարեկան արտադրանքը կազմում է 15-20 մլն տ: Ձկան պաշաշարների արդյունավետության բարձրացման կարևոր ուղիներից է ձկների կլիմայավարժեցումը լճերում կամ ջրամբարներում:Գետերի հոսքի նվազման էկոլոգիական վնասը բազմաբնույթ է: Նախ՝ վատթարանում է գետային ֆաունայի վիճակը, այնուհետև պակասում է գետերի կողմից ծով բերվող կենսածին նյութերի քանակը, որն էլ, իր հերթին, բացասաբար է ազդում ծովերում բնակվող կենդանիների վրա:Կենդանիների ու բույսերի պահպանության գործում մեծ է ազգային պարկերի, արգելոցների, արգելավայրերի նշանակությունը: Դրանք հուսալի ապաստան են հազվադեպ և արժեքավոր կենդանատեսակների համար: 

Նյութը ամբողջությամբ վերցվել է Ընկեր Էմանուելի բլոգից. http://emanuelagjoyan.blogspot.com/2012/11/blog-post_3995.html

Blog at WordPress.com.

Up ↑

Create your website at WordPress.com
Get started