Սեռական խտրականություն

2017–ին Հայաստանում 110 տղայի դիմաց ծնվել է 100 աղջիկ, իսկ 2018–ին` 111 տղայի դիմաց`100 աղջիկ. ծնված երեխաների սեռերի հարաբերակցության միտումները դրական են։ Այս մասին լրագրողների հետ զրույցում ասաց աշխատանքի և սոցիալական հետազոտությունների ազգային ինստիտուտի տնօրեն Արման Սարգսյանը։

Նրա խոսքով` սոցիալական բաղադրիչը մեծ նշանակություն ունի Հայաստանում սեռով պայմանավորված հղիության արհեստական ընդհատման դեպքում, քանի որ մարդիկ երեխաների քանակ ու սեռ են որոշում` սոցիալական պայմաններից ելնելով։

Նորածիններ

© SPUTNIK / NAIRA POGHOSYANՍեռով պայմանավորված հղիության արհեստական ընդհատումները նվազել են

«Տղա–աղջիկ հարաբերակցության խնդիր, իհարկե, ունենք, սակայն վերջին 20 տարիների ընթացքում դրական միտումներ կան։ Մենք էլ մեր հերթին գենդերային նոր քաղաքականության ծրագիր ենք մշակում, որի շրջանակներում կարևորվելու է սեռերի հարաբերակցության տարբերության հնարավոր մեղմումը»,–ասաց Սարգսյանը։

Նա նշեց նաև, որ Հայաստանում սեռով պայմանավորված հղիության արհեստական ընդհատման որոշ սահմանափակումներ կան, օրինակ, 12 շաբաթականից մինչև 22 շաբաթ հղիության ժամկետի շրջանակներում արգելվում է հղիության ընդհատումը։

Խոսելով Հայաստանում ժողովրդագրական տվյալների մասին` Սարգսյանը նշեց, որ 2018–ին ծնվել է 36 502 երեխա, ինչը 1200–ով քիչ է 2017–ի ծնունդների քանակից։

ՄԱԿ-ի բնակչության հիմնադրամի հայաստանյան գրասենյակի գործադիր ներկայացուցիչ Ծովինար Հարությունյանն էլ նշեց, որ Հայաստանում ժողովրդագրական խնդիրները շատ են` ծնելիության անկում, ծերացող բնակչություն, անպտղության բարձր ցուցանիշ։

Ըստ նրա` եթե ամեն ինչ այս տեմպերով գնա, ապա մինչև 2060 թվականը 93 000 աղջիկ չի ծնվելու ու սրա հետևանքով ՀՀ բնակչությունը նվազելու է 80 000–ով, որը պետության 2.5 տարիների ծնունդների թիվն է։

Աշակերտներ

© SPUTNIK / ARMINE ALEXANYANՏանուլ տված դասը, կամ աշակերտները հասկացան իրենց սխալը փոքրիկ Գոհարիկի մահից հետո միայն

«Սեռով պայմանավորված հղիության արհեստական ընդհատման պատճառները երեքն են` ցածր ծնելիության մակարդակը, տեխնոլոգիաների հասանելիությունը, ինչի շնորհիվ իմանում են սեռը, տղայի նախընտրությունն ու աղջկա թերարժեքավորումը։ Հենց վերջին գործոնի փոփոխության համար էլ մենք կարող ենք որոշակի բաներ փոխել, ինչը նաև քիչ ֆինանսներ է պահանջում»,–ասաց Հարությունյանը։

Նա տեղեկացրեց նաև, որ տղա–աղջիկ հարաբերակցությունն ամենից առավել զգացվում է Գեղարքունիքի մարզում։ Տվյալների համաձայն` 2018 թ.–ին 118 տղայի դիմաց ծնվել է 110 աղջիկ։ Գեղարքունիքին հաջորդում է սահմանամերձ Տավուշը, որտեղ էլ 117 տղայի դիմաց է ծնվել 110 աղջիկ։ Մյուս կողմից, սեռերի հարաբերակցությունն ամենաքիչը տատանվում է Վայոց Ձորում և Սյունիքում։

Ըստ նրա` 0-19 տարեկանների խմբում տղաների քանակը փաստացի 48 000–ով ավելի շատ է, քան աղջիկներինը։ Իսկ, ահա, 20-40 տարեկանների խմբում, արտագաղթի հետևանքով տղամարդկանց թիվը շուրջ 40 000–ով ավելի քիչ է։

Հարությունյանը տեղեկացրեց նաև, որ, ՀՀ կառավարության հետ համագործակցելով, խորհուրդ են ստեղծել, որը զբաղվելու է ժողովրդագրական խնդիրների լուծմամբ։ Խորհրդի հետ կապված այլ մանրամասներ դեռ հայտնել չեն կարող։

Ավանդական հասարակություններում եղել է որոշակի գենդերային դերաբաշխում, ըստ այդմ տղամարդը , որպես ֆիզիկապես առավել ուժեղ , դրսի հետ կապված աշխատանքների հիմնական պատասխանատուն է եղել: Նա է իր վրա կրել ընտանիքի համար սնունդ հայթհայթելու, արտաքին վտանգներից իր մերձավորներին պաշտպանելու հիմնական բեռը, մինչդեռ կինը պատասխանատու էր տան ներքին գործերի, երեխա ունենալու, երեխայի և տան մյուս անդամների խնամքի համար: Հետագայում, քրիստոնյա եկեղեցիների հզորացմամբ, ամրապնդվեց տղամարդու գերիշխող դերը, և կանայք հիմնականում դուրս մղվեցին հանրային կյանքից: Տասութերորդ դարի ֆրանսիական լուսավորչությունն առաջ քաշեց մարդու, մարդու իրավունքների և իրավահավասարության հետ կապված մի շարք գաղափարներ: Հետագա զարգացումների արդյունքում մարդկությունը քսաներորդ դարում հասավ մի հանգրվանի , երբ այլևս կարեորվում է մարդկանց միջև հավասարությունը ՝ անկախ սեռից, տարիքից, ռասայական , էթնիկ, սոցիալական , կրոնական կամ այլ պատկանելիությունից : Դեռևս 19րդ դարից եվրոպական երկրներում կանայք պայքարում էին տղամարդկանց հետ հավասար իրավունքներ ունենալու համար: Սակայն շատ եվրոպական երկրներում կանայք ընտրության իրավունք ստացան բավականին ուշ: Օրինակ, այնպիսի զարգացած երկիր ինչպիսին Շվեցարիան է կանանց ընտրելու իրավունք տվել է ընդամենը 1971 թ. , մինչդեռ Հայաստանում կանայք ընտրություններին կարող էին մասնակցել սկսած 1918թ.:

Սակայն, չնայած Հայաստանում կանայք արդեն երկար ժամանակ է ունեն կրթության, աշխատանքի, ընտրելու և այլ իրավունքներ, ավանդական հասարակարգից եկող որոշ խտրական երևույթներ դեռ ակտուալ են: Նման երևույթներց է սեռով պայմանավորված հղիության արհեստական ընդհատումը: Քանի որ ավանդաբար հայկական մշակույթում տղամարդն էր ընտանիքի շարունակականության գրավականը և հիմնական տնտեսական հենարանը, մարդիկ նախապատվությունը տալիս եին տղա երեխաներին և ուզում էին պարտադիր տղա ունենալ: Եթե, օրինակ, ընտանիքը մի քանի աղջիկ երեխա էր ունենում, աղջիկների գիծը կասեցնելու համար հերթական աղջկա անունը Բավական կամ Հերիքնազ էին դնում: Կան անգամ գրանցված այնպիսի դաժանության դեպքեր, երբ սկեսուրը նորածին աղջիկ երեխային խեղդամահ էր անում: Իսկ ցեղասպանության տարիներին, երբ ստիպված եին ընտրություն կատարել փրկելու համար երեխաներից մեկին, նախապատվությունը տրվում էր տղա երեխային: Ցավոք, ներկայիս տեխնիական նվաճումների և սարքավորումների առկայության պայմաններում, մարդիկ հղիության վաղ փուլերում կարողանում են իմանալ պտղի սեռը և արհեստական ընդհատման միջոցով պտղից ազատվելու որոշում կայացնել Ես կարծում եմ, որ սա խտրական վերաբերմունք է կանանց հանդեպ և խոսում է նման վերաբերմունքի խոր արմատների մասին:

«Պարտք» «խիղճ» «Ամոթ» հասկացութ

Պարտքը կարող է լինել ընկերոջ , հայրենիքի , ընտանիքի դիմաց։ Սակայն, իմ կարծիքով ամենաառաջինը մարդ պարտական է սեփական անձի առջև։ Որքան էլ մարդ ձգտի բավարարել դիացինի պահանջները , նա չի կարող լիարժեք լավ զգալ իրեն եթե չի գոհացնում ինքն իրեն ։ Իսկ եթե չի ստացվում դիմացինին բավարարել , մարդու մեջ առաջանում է ամոթ։ Ամոթը կարող է լինել նաև այն դեպքում, երբ սխալ արարքի պատճառով ինչ-որ բան տուժում է։

Խիղճը մարդու մեջ կարող է արթնանալ այն ժամանակ , երբ դիմացինը օգնության կարիք ունի , գտնվում է վատ դրության մեջ։ Օգնելով այդ մարդուն , նա իր մեջ կարող է պարտքի զգացում ունենալ ձեր հանդեպ։ Սակայն այն մարդիկ ովքեր միշտ խղճում են ուրիշներին , կարող են չարաշահվել ։ 

Ինձ թվում է , այս երեք գործոններն էլ ունեն իրենց լավ և վատ կողմերը։ Ինչ դրության մեջ էլ որ մարդ հայտնվի ամենակարևորը , որ նա մնա <<մարդ>> և հարգի դիմացինին։

թրաֆիքինգ

Թրաֆիքինգը ,մարդկանց՝ ստրկական, սեռական, բռնի և չնչին վարձատրությամբ աշխատանքի տեսքով անօրինական շահագործումն է։ Այն ծանր, անդրսահմանային, կազմակերպված հանցագործություն է և նույնչափ շահութաբեր է, ինչ թմրամիջոցների և զենքի ապօրինի վաճառքը։

Անձանց, հատկապես կանանց և երեխաների թրաֆիքինգը կանխարգելելու, զսպելու և պատժելու մասին արձանագրությունը ընդունվել է Միավորված ազգերի կազմակերպության կողմից 2000 թ., Իտալիայի Պալերմո քաղաքում և այն ՄԱԿ-ի՝ «Անդրազգային կազմակերպված հանցագործությունների դեմ» կոնվենցիայի մաս կազմող միջազգային համաձայնագիր է։ Թրաֆիքինգի մասին արձանագրությունն այդ կոնվենցիայում հավելված երեք արձանագրություններից մեկն է։
Այս արձանագրությունն ավելի քան կես դարվա մեջ առաջին գլոբալ օրինական փաստաթուղթն էր թրաֆիքինգի դեմ։ Այն նաև հանդիսանում է թրաֆիքինգի զոհերի իրավունքների պաշտպանության փաստաթուղթ։ Արձանագրությունը տալիս է հետևյալ սահմանումները.

  1. Մարդկանց առևտուր է համարվում շահագործման նպատակով իրականացվող մարդկանց հավաքագրելը, տեղափոխելը, փոխանցելը, թաքցնելը կամ ստանալը բռնի ուժով կամ առևանգման, խարդախության, խաբեության, իշխանությունը կամ վիճակի խոցելիությունը չարաշահելու կամ ուրիշ անձի կողմից վերահսկվող անձի համաձայնությունն ստանալու համար վճարումների կամ շահերի ձևով կաշառելու ճանապարհով։ Շահագործումը նվազագույնը ներառում է այլ անձանց՝ մարմնավաճառության մեջ ներքաշումը կամ սեռական շահագործման այլ ձևերը, հարկադիր աշխատանքը կամ ծառայությունները, ստրկությունը կամ ստրկությանը համանման սովորույթները, անազատ վիճակը կամ մարմնի մասերը կորզելը,
  2. մարդկանց առևտրի զոհի համաձայնությունը այնպիսի շահագործմանը, որի մասին խոսվում է հոդվածի (1) կետում, հաշվի չի առնվում, եթե օգտագործվել է (1) կետում նշված ներգործություններից որևէ մեկը,
  3. շահագործման նպատակով երեխա հավաքագրելը, տեղափոխելը, փոխանցելը, թաքցնելը կամ ստանալը համարվում է մարդկանց առևտուր, նույնիսկ այն դեպքում, եթե դրանք կապված չեն (1) ենթակետում նշված ներգործության միջոցներից որևէ մեկի կիրառման հետ,
  4. «երեխա» նշանակում է ցանկացած անձ, որի 18 տարին չի լրացել։

Թրաֆիքինգի մասին արձանագրությունն օրինականացվել է և ուժի մեջ է 2003 թ. դեկտեմբերի 25-ից։ Թրաֆիքինգը Հայաստանում «փակ թեմա» է համարվում, մինչդեռ հայ աղջիկները նույնպես դառնում են դրա զոհը։ Թրաֆիքինգի մասին է սփյուռքահայ գրող-բանաստեղծ Վահան Զանոյանի «Հեռավոր մի տեղ» վեպը, որը գրվել է անգլերենով, ապա թարգմանվել է հայերեն.մեծ արձագանք է ստացել ամբողջ աշխարհում, այդ թվում՝ Ամերիկայում, Հայաստանում և Չիանաստանում։ Հեղինակը շատ ծավալուն աշխատանք է տարել գրքի ստեղծման համար։ Նա հանդիպել է Դուբայում գտնվող հայ աղջիկների հետ, ինչը շատ վտանգավոր էր և գրեթե անհնար։ Գրքի վաճառքից ստացվոծ ամբողջ հասույթը տրամադրվում է երկու կազմակերպությունների, որոնցից մեկը զբաղվում է թրաֆիքինգի զոհերի վերադարձմամբ և վերաինտեգրմամբ, իսկ մյուսը հավաքագրում է փողոցներից թափառական, մուրացկան երեխաներին, որոնք և թրաֆիքինգի պոտենցյալ զոհերն են։

խրախուսանք և պատիժ

Հաճախ մարդիկ պատժի և խրախուսանքի սխալ տարբերակներ են ընտրում, որոնք հակառակ արդյունքի են բերում: Պետք է միշտ հիշել , որ յուրաքանչյուրի համար խրախուսանքը առավել նախընտրելի է քան՝ պատիժը: Միշտ չէ, որ պատժի միջոցով հնարավոր է լինում մարդուն հասկացնել իր սխալը: Անգամ հնարավոր են այպիսի դեպքեր , որ մարդը պատիժ ստանալով սկսի առավել վատ արարքներ գործել: Այստեղից կարելի է գալ այն եզրահանգմանը, որ եթե ցանկանում ենք դիմացինին որևէ հարցում մոտիվացնել ՝ ապա պետք է նրան խրախուսել իր թեկուզ փոքր , պայց լավ արարքի համար:

Հաճախ իրավիճակն այնպիսին է որ պատիժը արդեն անհրաժեշտություն է, սակայն պետք է հիշել , որ պատիժը չպետքե վնասի հոգեբանական և ֆիզիկական առողջությունը: Պատիժը չպետքե վիրավորի կամ նսեմացնի դիմացինին:

Ճի՛շտ է , խրախուսանքը առավել գերադասելի է , բայց չպետք է մոռանալ, որ այն նույնպես պետք է լինի չափի մեջ, հակառակ դեպքում ստիպված կլինենք պատժել՝ քանզի նախկինում շատ ենք խրախուսել: Մարդուն պետք է խրախուսել այն ժամանկա երբ նա լավ արարք է արել, այլ ոչ մշտապես: Եթե որևէ մեկին մշտապես խրախուսենք ապա տվյալ անձի մոտ ծուլություն կառաջանա այլ կերպ ասած՝ հնարավոր են անհնազանդություններ:

Այսպիսով , թե՛ պատիժը , թե՛ խրախուսանքը պետք է լինի չափավոր:

Հուդայականություն

Հուդայականությունը հրեական ազգի կրոնական, ազգային և բարոյագիտական աշխարհայացքն է որի հիմքը Թորան է, երեք մոնոթեիստական կրոններից ամենահինն է։ Մտնում է Աբրահամյան կրոնների շարքին, որոնց թվում են բացի Հուդայականությունից նաև Քրիստոնեությունը և Մուսուլմանությունը։Հուդայականությունը տարանջատվում է երեք զարգացման շրջանի՝ տաճարական, որը կապված է Երուսաղեմյան Տաճարի գոյության հետ, Թալմուդյան կամ Րավվինական, որը տարածում է ստացել 4-րդ դարից առ այսօր և վերջապես օրտոդոքս հրեաների շարժումը, որը սկիզմբ է առել Մ.Թ.Ա. 2-րդ դարում ու գոյություն ունի առ այսօր և ամենատարածվածներից է ժամանակակից Իսրայելում։

Հուդաայականություն:, կոչվում է նաև Մովսիսականություն, այն մարդու անորով /Մովսես/, ում Աստված բացատրեց, թե ինչպես է պետք ազատվել ԵԳիպտական գերությոնից, անձնել Կարմիր Ծովը և հաստատվել Երուսաղեմում

Մ:թ:ա: 10-րդ դարում Դավիթ թագավորի որդի Սաղաոմոնը դառնոմ է հրեաների թագավորը, որին նաև Սողոմոն իմաստուն են ասում:  Նա միավորեց հերական տարբեր ցեղերի և կառուցեց Երուսաղեմի հայտնի տաճարը:  

Սողոման թագավորի մահից հետո հրեաները բաժանվել էին երկու թագավորությունների՝ հյուսիսային և հարավային: Հյուսիսայինը գրավեց Ասորեստանը, իսկ Հարավայինը՝ Բաբելոնի Նաբուգոդանոսոր թագավորը: Նաբուգոդանոսորը ավերեց Երուսաղեմը, այդ թվում՝ Սողոմանի կառուցած Երուսաղեմի տաճարը, իսկ ժողովրդին գերի տարավ  Բաբելոն: Այստեղ մնացին 70 տարի: Սա կոչվում է բաբելոնյան գերություն: 70 տարի անց, մ.թ.ա. 538թ. /6-րդ դար/ Բաբելոնը գրավելուց հետո պարսիկ Կյուրոս Մեծ թագավորը թույլ տվեց հրեաներին վերադառնալ Երուսաղեմ և վերականգնել Բաբելոնի թագավոր Նաբուգոդանոսորի կողմից ավերված տաճարը: Պարսկաստանի Կյուրոս թագավորին պետք էր, որ Եգիպտոսի հարևանությամբ ինքն ունենար հավատարիմ ժողովուրդ:  Բաբելոնյան գերությունից վերադառնալուց և տաճարը վերականգնելուց հետո սկսվում է Երուսաղեմի տաճարի երկրորդ կյանքը՝ շորջ 500 տարի: 

Տաճարը երկրորդ անգամ աերվում է Հռոմեական կայսր Տիտոսը (10-րդ Հռոմեական կայսր)  70 թվականին, և հերոներին ամբողջովին դուրս մղում Երուսաղեմից: 
 

Ի դեպ, մահմեդականության  մեջ Սուլեյմանը եղել է Դաուդ մարգարեի որդին։ Հորից նա ժառանգել էր բազմաթիվ գիտելիքներ և Ալլահի կողմից ընտրվել էր որպես մարգարե։ Ի դեպ, նրան տրված էր նաև միստիկ իշխանություն բազմաթիվ արարածների, այդ թվում ջիների նկատմամբ։ Նա ղեկավարում էր հզոր թագավորություն։ Իսլամական ավանդույթում Սուլեյմանը հայտնի է իմաստությամբ և արդարությամբ։ 

image.png


ReplyForward

Blog at WordPress.com.

Up ↑

Create your website at WordPress.com
Get started